Rawi : Iskandar Norman
Tuléh bahsa Aceh han saban ngon tuléh bahsa Indonesia. Lam bahsa Aceh na hai-hai nyang hana lam bahsa Indonesia. Teumuléh bahsa Aceh na geungui tanda baca khusus (diakritik) lam bahsa Indonesia hana ata nyan.
Diakritik nakeuh tanda baca nyang geutamah bak huruf nyang na meuubah nilai fonetis atawa tanda su watèe taucap huruf nya. Lam teumuleh bahsa Aceh meulaku dua ragam, na yang geungui tanda diakritik, na syit nyang hana geungui diakritik.
Teumuléh lam bahsa Aceh seureng syit geungui huruf majemuk ngon konsonan rangkap. Diakritk, huruf majeumuk, sereuta konsonan rangkap nyan geungui supaya bek salah atawa bek kliru watèè tabaca ngon tapeupham makna kata yang su ucapatan jih agak saban, tapi makna jih beda.
Tanda diakritik geungui bak vokal-vokal nyang meuteuntèe, na bak vokal tunggal na syit bak diftong. Lam bahsa Aceh vokal yang geupakek tanda diakritik nakeuh [é] geupakek miseu bak kata éh (tidur), nas sytit [è] lagèe bak kata bèk (jangan), na lom [ö] meuseu jih bak kata deungö (dengar), seureuta [ô] lagèe bak kata ôk (rambut).
Tanda diakritik geungui syit bak diftong. Makna diftong nakeuh vokal nyang meubah. Lam tulesan diftong biasa jih geuambang ngon dua huruf vokal yang han jeut meupisah. Diftong lam bahsa Aceh miseu jih lagèe bak [èe] contoh jih bak kata ulèe (kepala) dan gutèe (kutu).
Lheuh nyan na syit nyang geupeunan aksen. Aksen nakehuh suku kata lam kalimat yang geuucap ngon penekanan nyang lahe logat, alunan nada dari kata khas seusuai ngon dialek maseng-maseng daerah.
Bahasa Aceh na padum-padum boh dialek, lagèe dialek Tamiang, dialek Pase, dialek Pidie, dialek Aceh Besar, dialek Meulaboh, dialek Aneuk Jamèe, seureuta dialek-dialek laen. Maseng-maseng daerah adak pih saban-saban geungui bahsa Aceh, tapi logat jih beda-beda.[]