Rawi: M. Iqbal Hafidh
Nibak 10 uroe buleuen adoe môlot 1447, atawa 2 Oktober 2025 ureueng chik-chik bhah basa dan sastra meusapat lam saboh acara Focus Group Discussion (FGD) Revitalisasi Bahasa dan Sastra Aceh , lam acara nyan na cit geujak droe geuh Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata (Disbudpar) Aceh.
Di likôt nibak nyan, ‘oh takalön ruman ureueng hinan phôn-phôn that ruméh mandum nyang trôh teuka keunan lagèe takalön lam saboh pôtô nibak acara nyan. Na nyang ka tréb hana meureumpok, na cit nyang kayém meureumpök röt internet sagai, uroe nyan barô mureumpök langsông.
Teuma dudoe ‘oh ka mulai acara nyan, sigö sapo geupeugah haba ubé kuasa meunurôt keahlian maséng-maséng. Nyankeuh meubarô ruman geuh sidroe-droe sampoe mandum nyang na hinan meuri weueh that-that até geuh, ‘oh watèe geupeugah bahwa basa dan sastra Acèh nyoe ka rab punah, hana soe lé peurunoe keu aneuk cuco, hana soe hirö.
Nibak thon 2020 na saboh seunurat dari UIN Banda Aceh nyang tilék bhah basa Aceh lam dairah Aceh Rayek, lam seunurat nyan geupeutrang hinan bahwa bahpih mantong na ureueng tuha-tuha dan aneuk muda-muda nyang meututô ngon basa Aceh sidroe-droe teuk, tapih bak aneuk miet cut-cut hana soe tém lé meututô ngön basa Aceh.
Meunyo hana lé aneuk miet nyang tém meututô basa Aceh
Soe keuh lom nyang meututo basa nyoe saboh jan dudoe?
Dumnan keuh nasib basa Aceh di Nanggroe droe teuh, nibak masa nyan ureueng nyang mantong jeuet geumeututô lam basa Aceh meuhi meungklèh keudroe geuh nibak ureueng laén nyang tinggai di Aceh, sang-sang ureueng nyan lagèe jamèe lam nanggroe droe geuh.
Lam saboh narit hadih maja kayém tadeungö, “Rimueng Han Jiböh Kuréng”, teuma uroe nyoe ka hana got paih lé narit nyan, sang-sang lagèe meunoe ; aneuk rimueng malèe bahwa ma jih rimueng. Ka rab saban cit lagèe calitra boh iték nyang geupeukarôm sajan manôk, teuma dudoe ‘oh watèe ka cèh aneuk iték nyan jipiké droe jih aneuk manôk cit. Kakeuh jici meusu lagèe su manôk tapi hana that hi sabab jih aneuk iték, yôh ban-ban cèh aneuk iték nyan rab hi ngon su manôk, teuma ‘oh watèe jikalön bak gaki ka meulaén lagoe? Teuma ‘oh dudoe meubarô jiteupue droe jih bahwa jih nyan kön manôk, sabab jih jeuet jimeulangue lam ie, jeuet jipö keunoe keudéh adak pih nyang rab-rab, meunyo jiôh ka teuntèe han jeuet cit.
Meunan keuh umpama sidroe aneuk ureueng Aceh nyang han jeuet lé basa Acèh, kajeuet lagèe aneuk iték nyang jipiké droe jih manôk. Nyankeuh saboh umpama nyang sabé geukheun lé ureueng awai bahwa Rimueng Han Jiböh Kuréng, sabab ma rimueng teuntèe jipeutrön ileumèe rimueng bak aneuk jih, meubarô jeut takheun bahwa jih hana jiböh kuréng. Nyan keuh meunan sampoe ureueng awai na cit geukheun meunoe :
Meunan U Meunan Minyeuk
Meunan Ku Meunan Aneuk
Makna jih bahwa sidroe aneuk ureueng Aceh ka teuntèe jimarit lagèe ureueng chik jih ngön basa ma ku jih basa Acèh, meunyo han jitém meunan ka keuh, jeuet takheun bahwa ureueng nyan malèe bahwa ma ngon ku jih ureueng Aceh.
Teuma dudoe kiban? kakeuh lagèe cina kalön saman, meunan keuh hi geutanyoe aneuk ureueng Acèh di nanggroe droe teuh meunyo han jeuet tameututô lam basa Aceh.
Basa Aceh Ka Rab Punah
Lam acara musyarah Focus Group Discussion (FGD) Revitalisasi Bahasa dan Sastra Aceh nyang ikôt geu hadiri lé Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata (Disbudpar) Aceh nyan, lahé hinan saboh peunutôh nyang geunténg that-that nyang ka teupeusapat dan geupeusampoe geujôk langsông keu Pemerintah Aceh. Ban mandum sapue pakat saboh kalimat : Tapeuseulamat Basa Aceh beu sigra, bèk sampoë punah.
Sadar teuh atawa hana, jinoë geutanyoë teungöh takalon dikeue mata bahwa basa indatu geutanyoë teungoh nadak, naphah geuh ka sigo-go teuk sagai. Lagèe kayém takalon lam saboh rumôh, ureuëng chik nyang geumeututô ngon basa Aceh ngon aneuk geuh tapi nyang jaweuëb ngon Bahasa Indonesia. Bak keudè kupi, bak sikula, meunan cit lam media sosial, basa droë teuh ka mulai geupeurôh seubagoe “basa ureueng jameun.”
“Nyoë keuh nyang geunténg that-that nyang ka meuhaba-haba seulawét nyoe. Gadöh basa nyan kön cuma gadoh cara meututô, tapi gadöh mandum, gadoh identitaih, gadoh hikayat, gadoh adat,” meunankeuh keusimpulan nibak padum-padum droë peserta acara nyan. Pertemuan hinan nyan keuh jeuët seubagoe teumpat keu geu peutrôk dan geupeugah-peugah mandum apôh apah nyang ka trep geu keubah seulawét nyoe.
“Basa Aneuk Geutanyoe, Basa Tuco Geutanyoe”
Lam acara musyawarah nyan, iteubiet saboh tutô nyang beujeuët keu tapeukong seumangat mandum ureuëng Acèh. Nyoe keuh saboh kalimat nyang phui tapi peunôh makna: “Basa Aceh, Basa Geutanyoe, Basa Aneuk Geutanyoe, Basa Tuco Geutanyoe.”
Nyoë keuh saboh seumangat barô ureuëng Aceh bak era modern, basa Aceh nyoe h’an jeuët lé takalön seubagoë warisan ureuëng tuha mantong, tapi nyan keuh Basa Geutanyoe —milék dan tanggung jaweuëb ureuëng nyang udép jinoë. Target geutanyoë kön cuma sampoë bak “Aneuk Geutanyoe” , tapi wajéb sampoë trôk geu waréh lom lé “Tuco Geutanyoe” . Nyoë keuh saboh perjuangan nyang panyang that nyang payah taseuleu’ah mandum teuh sampoe trôk keu aneuk tuco.
Surat Terbuka keu Gubernur Acèh: Peuë Nyang Wajéb Geu Pubuet Sigra?
Na trôk perwakilan peumerintah bak acara nyan taharap kön seubagoë formalitaih sagai, tapi beujeuet keu ubat nyang rasi beubagah puléh basa Aceh. Para pakar ngon budayawan ka geu susôn padum-padum boh rèkomendasi nyang brat that geunténg nyang geu anggap seubagoë “ubat” beupuléh basa geutanyoë.
- Kurikulum Wajéb, Kön Pilihan!
Pemerintah Aceh wajéb geu peujak saboh keubijakan wajéb meurunoe Basa Aceh bak mandum tingkat sikula. Leungkap ngon guru nyang kompeten dan metode cara peurunoe nyang hayeue, bèk lé cara-cara jameun nyang hana galak aneuk miët. - Peujabat Beu Jeuët keu Conto!
Masyarakat akan geu ikôt peue-peue nyang geu kalön. Gubernur, Bupati/Wali Kota, sampoë Keuchik, mulai lom geumeututô lam Basa Aceh dalam sambôtan raseumi. Peu ék keulayi marwah basa geutanyoë di mata publik. - Alokasi Anggaran Nyata keu Karya Kreatif!
Bèk cilèt-cilèt, pemerintah haruih seurius geualokasi anggaran untuk geuhirö dan geusatoh kiban cara beulahé film, lagu, buku, dan konten digital lam Bahasa Aceh. Meunyo na konten kreator lam basa Aceh, geubri beulanja beumeutamah maju lom. Nyan keuh cara paléng jrôh untuk “tapeutamöng” lam ulèe ngon lam até aneuk miet kiban rasa cinta keu basa droë. - Peugöt Panggông keu Basa Aceh!
Peugot acara tunang (event-event) meugah lagèe Tunang (Festival) Hikayat Aceh, tunang meuhiem atawa tunang meudawa-jaweueb lam basa Aceh. Bri panggông keu ureuëng-ureuëng nyang na kemampuan bhah basa Acèh.
Acara nyan ka lheuëh, pôto pih ka meusapat mandum ka na lam beurita, lam sosmed beurangkapat. Jinoë, mandum pulang piké bak Pemerintah Aceh. Peuë keuh masalah basa Aceh darurat nibak ureuëng-ureuëng carông nyoë akan geu sambôt ngon aksi nyata, atawa hanya akan jeuët keu arsip dan keunangan sagai?
Saboh hai nyang pasti, buet nyoë kön buet pemerintah sidroë. Tapeuphôn dari geutanyoë maséng-maséng. Tanyoë keudroë, peuë ka ta pubuet uroë nyoë keu tapeukong basa indatu?
IQ – 06-10-2025.[]








