Peureuté Atjèh Bak Peumilu 2029, Beuna 45 Kurusi DPRA 55,6 Peureusèn
Lé: Thayéb Lôh Angèn
Penyair dari Sumatra
“Meunjoe djeuet tapeulaku, boh labu djeuet keu asoe kaja. Meunjoe han djeuet tapeulaku, aneuk teungku djeuet keu beulaga.”
—Hadih Maja.
PEUREUTÉ Atjèh (Partai Aceh) lahé nibak amanah UUPA (Undang-Undang Republik Indonesia No. 11 Tahun 2006 Tentang Pemerintahan Aceh, njang nakeuh amanah atawa seunurôn nibak Memorandum of Understanding (MoU) antara GAM-RI di Helsinki, Finlandia, 15 Agustus 2005 (MoU Helsinki).
Seugohlom tasurah bhah leubèh panjang, beh jak takalön dilèe dum na kurusi Peureuté Atjèh di DPRA (Dewan Perwakilan Rakyat Aceh) lawét ikôt pemilu.
Peumilu 2009 (Peuriyode 2009–2014): 33 kurusi nibak mandum 69 kurusi (47,8%)
Peumilu 2014 (Peuriyode 2014–2019): 29 kurusi nibak mandum 81 kurusi (35,8%)
Peumilu 2019 (Peuriyode 2019–2024): 18 kurusi nibak mandum 81 kurusi (22,2%)
Peumilu 2024 (Peuriyode 2024–2029): 20 kurusi nibak mandum 81 kurusi (24,7%).
Peumiléhan Gubernur-Waki Gubernur Atjèh bak 27 November 2024, teupiléh peumimpin geutanjoe H Muzakir Manaf – H Fadhlullah (Mualém – Dék Fadh) keu Gubernur Acèh ngön Waki Gubernur Acèh peuriyode 2025–2030).
Na meupadum uroe lheueh njan, njakni bak uroe peuingat Uroe Peunjata Atjèh keu-48, 4 Désèmber 2024, Keutuha Tim Peumeunangan Aceh keu Mualém- Dék Fadh, nyang sit Sekretaris Jenderal (Sekjen) Peureuté Atjèh, H Kamaruddin Abubakar (Abu Razak)—Alfatihah, beuluwah kubu Abu Razak— bak haba seunambôt geuh geukheuen.
“Alhamdulillah. Uroe njoe Mualém ka bak putjak keu ureueng leumbôi sa di Atjèh. Geutanjoe meurumpök keumeunangan njoe (di Pilkada Acèh thôn 2024) ngön su rakjat Atjeh njang ikheulah geupiléh ngön geupeumeunang Mualem – Dek Fadh. Hana tadjôk pèng, hana pèng geutanyoe. Nyoe nakeuh nafah keuneulhueh Peureuté Atjeh, beugöt tapeutimang kali njoe, in sja Allah djroh, meunjoe hana göt tapeutimang, maka bak pemilu ukeue, wassalam,” geukheuen lé Abu Razak.
Bak uroe njan, Paduka Nyang Mulija Wali Nanggroe Atjeh, Tengku Malék Mahmud Al-Haythar, ngön peumimpin geutanjoe Mualém na geubi peunutôh sit.
Harapan Rakjat Atjèh bak Peureuté Atjèh
Meukeusut Abu Razak nakeuh, keu peumimpin Atjèh ka geuduek peumimpin (Gubernur Aceh-Waki Gubernur Atjèh) droeteuh, Ketutuha DPRA pih ureueng droe teuh, Peureuté Atjèh. Ban mandum ureueng droeteuh di ateuh, dum ban djeuet tapeulaku.
Memang tan mudah tapeutrôh ban pinta, tapi djeuet. Maka, meunjoe göt tapubuet nak geupeuköng lom lé rakjat ukeue, teutapi meunjoe hana göt tapeulaku djinoe, maka hana lé peuluweueng. Meunjoe ka ureueng droe teuh duek han djeuet sit tapeutimang beumakmu rakjat, maka hana lé watèe ukeue.
Njoe peuriyode njoe sagai watèe geutanyoe Peureuté Atjèh, njan geupimpin lé kombatan (Peudjuwang) GAM. Meunyoe tatukri peulaku, bak peumilu ukeue lom, Peureuté Atjèh, in sya Allah meurumpök kurusi leubèh le di DPRA dan DPRK (Dewan Perwakilan Rakyat Kabupaten/Kota). Meunan sit keu Gubernur Aceh, Bupati ngön Wali Kota di Aceh, nak meurumpök le sit.
Lagèe geukheuh lé indatu atawa hadih maja di ateueh,
“Meunjoe djeuet tapeulaku, boh labu djeuet keu asoe kaja.
Meunjoe han djeuet tapeulaku, aneuk teungku djeuet keu beulaga.”
Na meupadum droe rakan, njang na tom duek di DPRA ngön DPRK nibak Peureuté Atjèh, han teupiléh lé. Ladôm teupiléh lom.
Ureueng-ureueng njang teupiléh nyan na geudjaga tim peumeunangan droegeuh ngön na geudjaga rakjat njang piléh geuh.
Meukureung kurusi Peureuté Atjèh di DPRA ngön DPRK, ngön hana meunang tjalon nibak Peureuté Atjèh keu bupati atawa wali kota di meupadum boh wilayah meusabab hana tadjaga tim peumeunangan ngön peumiléh yôh atèe na kuwasa na peuneuduek lam peumeurintahan.
Yôh masa dilèe, ban-ban damèe, rakyat geutém bantu geutanjoe ngön ie babah putéh, meuseubab nyakin geuh atawa geuharap, meunjoe geutanjoe peudjuwang (kombatan) pimpin Atjèh, maka nanggroe nak maju makmu bangsa, ngön geuteupue geutanjoe atèe njan tan pèng.
Teutapi, atèe lheueh geukalon ka leubèh lhèe peuriyode tamat kuwasa bak DPRA, ka na pèng, na kuwasa ngön na beulandja Peureuté Atjèh, tapi han sit djeuet tapeumakmu rakjat, maka keunyakinan rakjat njan keu Peureuté Atjèh ka tabeue batjut.
Adak na njang ka palak, tapi mantöng atée geuh keu Peureuté Atjèh sabab njang mat keumudoe peureuté peudjuwang. Tapi, han lé that kha lagèe dilèe, djinoe adak pih geuyue piléh, ka geupeutren geupeuubeuet su, han lé raya su dum awai, hana brat geumeudöng lé sabab ka na conto atèe taduek gohlom ék sit tapeuseuleusoe peukara peunténg, lagèe cipta beuet ngön ôseuha keu rakjat. ‘Ibarat kuwah sie kamèng ka meulawök ngoe ie udjeuen. Meunankeuh tamsé, hana suwah tasurah trang that bhah nyan, ka saban sakri tamuphôm.
Kiban Tapeulaku Mangat Peureuté Atjèh Meunang Siumu Masa
Geutanyoe bandum ka tateupue bahwa, Peureuté Atjèh njoe teudöng meusabab na peurdjuwangan Atjèh ngön MoU Helsinki, Maka Peureuté Atjèh na lam hukôm Reupublik Indonèsiya (RI).
Uléh sabab njan, maka cara-cara meupoliték lam tapeumeunang Peureuté Atjèh, nakeuh cara-cara njang pah ngön hukôm RI. Anggèeta Peureuté Atjèh pih nibak rakjat Atjèh, pukeueh eks peudjuwang (kombatan) atawa rakjat umum. Hana meukhusuh that (eksklusif) lagèe anggèta KPA (Komite Peralihan Atjèh) njang anggèta meukhusuh that peudjuwang sagai.
Beh jak takalon kisah ureung Meuawé
Lawét njoe, geutanyoe ureueng Peureuté Atjèh lagèe ureueng jak meuranteuep lam uteuen, geudjak mita awé. Bak geujak-jak meurumpok bak janèng, bak bili, bak tungkat ali, ngön meubagoe rupa seulaman ubat laén. Han geutjok seulaman ubat nyan, sabab njang geumita nakeuh bak awé. Adak meuhan geutjok sagai, jeuet sit, njoe nah, lheueh han geutjok, geugilhö-gilhö lom.
Ureung jak lam uteuen, tapi kureueng geupeurati keu seulaman uteuen. Meunjoe ureueng meuawé bunoe tudjuwan geuh keu hareukat, maka gobnjan ka salah, rugoe. Sabab, yum seulaman ubat njang ka geupeubiyeue geugilhö han geutjok njan leubèh meuhai nibak yum awé.
Lawét njoe, geutanjoe Peureuté Atjèh, hana abéh tajaga peumiléh awai. Meusabab njan keuh na peureuté lokal (Parlok) laén, sampoe ureueng njan tan galak geuh keu peureuté nasiyonal (Parnas), ka geupiléh Parlok laén seulaén Peureuté Atjèh. Njan suwah talhôh droeteuh pu salah.
2029, Peureuté Atjèh Suwah Tamah Kurusi di DPRA dan DPRK
Bak DPRA Peuriyode 2024-2029, Peureuté Atjèh na 20 nibak 81 kurusi, na 6 kurusi Parlok seulaén Peureuté Atjèh. Njang leubèh le kurusi nakeuh Parnas, njakni 55 kurusi. Pukeueh ék tatumèe tjara mangat kurusi njang djinoe ata Parnas beudjeuet djiwoe keu Peureuté Atjèh keulayi? Njan meubarô aneuk agam lom, na hi meupoliték ngön cara dèmokrasi lam RI. Njoe lam buet njoe djeuet tameutjaröng-caröng.
Njang peureulèe tapeuleumah bak rakjat Atjèh djinoe nakeuh pakiban tabôh yum rakjat njang ka geupiléh geutanjoe, ka geubantu peurdjuwangan Peureuté Atjèh. Adab, takzèm, rasa teurimöng gaséh beugeutanjoe djôk keu rakjat, lagèe jôh jan masa peurdjuwangan awai, seugohlom MoU Helsinki.
Meunjoe awai rakjat Atjèh geudukông geutanjoe, teuntèe djinoe geudukông sit. Meunjoe hana geudukông lé, njan pasti na njang ka salah buet teuh bak tapubuet digeutanjoe, beutathèe droe teuh.
Meunjoe geutanyoe katatém akuwi salah, ka tatém kalön u dalam até droe teuh, maka nak göt nanggroe Atjèh njoe. Meunjoe sit geutanjoe ureung Atjèh njang meusapat lam Peureuté Atjèh njoe kha, tjaröng, beuhue, pasti ék tarupah lom keulayi kurusi di DPRA, beuna 45 droe atawa 45 boh kurusi, atawa 55,6 peureusèn, bak peumilu 2029. In sya Allah. Wallahu ‘a’lam.[]
